Nie. PM+ został opracowany tak, aby mógł być prowadzony przez osoby po szkoleniu, które nie mają wykształcenia psychologicznego. W praktyce oznacza to dwie rzeczy. Po pierwsze: nie wchodzisz w rolę terapeuty – nie diagnozujesz, nie interpretujesz, nie prowadzisz procesu psychoterapii. Po drugie: Twoim „bezpiecznikiem” jest trzymanie się metody, struktury spotkań i strategii. Program jest skonstruowany tak, żeby prowadzący mógł pracować rzetelnie, korzystając z jasno opisanych kroków i narzędzi, a nie z „własnych sposobów”. To właśnie dlatego w PM+ tak ważne są szkolenie i superwizja, które pozwalają zapewnić jakość i bezpieczeństwo pracy w ramach tej konkretnej interwencji.

Twoja rola polega na tym, żeby prowadzić uczestnika przez program i uczyć go umiejętności, które PM+ proponuje. To jest praca bardziej „trenerska” niż terapeutyczna: tłumaczysz strategię, pokazujesz jak ją zrobić, ćwiczysz razem, pomagasz zastosować ją do realnych problemów danej osoby i sprawdzasz, co działa, a co wymaga korekty. W relacji z uczestnikiem jesteś też osobą, która zapewnia ramy: poufność, szacunek, bezpieczeństwo rozmowy, a także pilnowanie celu spotkania. Jeśli uczestnik zaczyna odchodzić od ćwiczonych technik i skupia się na długich opowieściach lub tematach, które nie mogą być przedmiotem pracy w PM+, Twoją rolą jest spokojnie skierować rozmowę z powrotem na to, co w danej sesji ma być zrobione.

Najpierw warto potraktować to jako informację o barierach, a nie jako „brak motywacji”. W PM+ nie chodzi o to, żeby uczestnika rozliczać, tylko żeby zrozumieć: co stanęło na przeszkodzie? Czy zadanie było zbyt trudne, zbyt duże, źle dopasowane do sytuacji? Czy pojawiły się problemy praktyczne (czas, opieka, praca) albo emocjonalne (lęk, wstyd, zmęczenie, przeciążenie)? Twoim zadaniem jest wrócić do zadania spokojnie, pochwalić każdy realny wysiłek (nawet jeśli był mały), a jeśli nie było go wcale – pomóc ustalić wersję „minimalną”, która jest wykonalna. Zamiast „codziennie”, czasem zaczynacie od „raz w tygodniu”. Zamiast „dużego kroku”, czasem wystarczy pierwszy telefon, jeden spacer, jedno krótkie ćwiczenie oddechu.

Zasadniczo PM+ unika udzielania porad w sensie: „Powinien Pan zrobić X” albo „Proszę nie robić Y”. Różnica jest subtelna, ale ważna. Ty przekazujesz metodę i uczysz strategii, ale decyzje dotyczące życia podejmuje uczestnik. Dlaczego to takie ważne? Bo jeśli uczestnik zacznie polegać na Twoich radach, to po zakończeniu programu nie będzie miał narzędzia, żeby samodzielnie radzić sobie z kolejnymi problemami. W PM+ wspierasz myślenie, analizę konsekwencji i wybór, zamiast podstawiać gotowe rozwiązania. Jeśli czujesz silną pokusę doradzania, dobrym ruchem jest przejście na pytania, które uruchamiają perspektywę uczestnika, np. „Co powiedziałby Pan bliskiej osobie w podobnej sytuacji?”

PM+ zakłada, że w trakcie generowania rozwiązań mogą pojawić się pomysły, które są niebezpieczne, niezgodne z prawem albo będą miały poważne negatywne konsekwencje. Twoja rola nie polega na moralizowaniu, tylko na nazywaniu konsekwencji. Pomagasz uczestnikowi zobaczyć, co dane rozwiązanie może spowodować – w zdrowiu, relacjach, sytuacji prawnej, bezpieczeństwie. Jeśli uczestnik mimo tego upiera się przy rozwiązaniu, które jest ewidentnie niepomocne, możesz powiedzieć wprost, że to rozwiązanie nie jest pomocne i dlaczego. Kluczowe jest to, żeby uzasadnienie odnosiło się do skutków, a nie do Twoich wartości.

Może się to zdarzyć, bo ludzie często łączą swoje obecne trudności z tym, co ich spotkało. Twoim zadaniem jest okazać szacunek i troskę, ale nie przechodzić w tryb pracy z traumą. PM+ nie polega na ekspozycji, analizie wspomnień czy przetwarzaniu traumatycznych doświadczeń. Jeśli uczestnik zaczyna wchodzić w szczegóły, możesz spokojnie wrócić do celu spotkania: „Słyszę, że to było bardzo trudne. Spróbujmy teraz zobaczyć, jak to wpływa na Pani codzienne funkcjonowanie i co możemy zrobić, żeby było trochę lżej w tym tygodniu.” Jeśli historia sugeruje potrzebę specjalistycznej pomocy, omawiasz to z superwizorem.

Najbardziej praktyczna odpowiedź brzmi: jeśli trzymasz się struktury sesji, uczysz strategii zgodnie z programem, nie wychodzisz w rolę terapeuty, a w sytuacjach trudnych korzystasz z superwizji – to jesteś w dobrym miejscu. Dodatkowo warto obserwować dwie rzeczy:
(1) czy uczestnik rozumie strategię i potrafi ją powtórzyć własnymi słowami,
(2) czy między sesjami pojawia się choć minimalne zastosowanie w życiu. PM+ często działa małymi krokami. Jeśli czujesz, że „utknęliście”, to nie znak porażki – to sygnał, żeby wrócić do podstaw: doprecyzować problem, uprościć plan, sprawdzić bariery, a jeśli trzeba – przynieść temat na superwizję.

PM+ jest programem czasowo ograniczonym i składa się z pięciu spotkań. To ważny element jego konstrukcji. Jeśli po zakończeniu programu uczestnik chce kontynuować spotkania, warto najpierw podsumować to, co zostało zrobione: jakie strategie poznał, z czego korzysta i co zmieniło się w jego funkcjonowaniu. Następnie jasno wyjaśniasz, że PM+ się kończy, ale nie oznacza to braku dalszych możliwości wsparcia. W zależności od sytuacji możesz pomóc uczestnikowi rozeznać inne dostępne formy pomocy – np. terapię, wsparcie środowiskowe lub inne programy. Nie należy „przedłużać” PM+ poza jego strukturę ani tworzyć dodatkowych sesji, bo zmieniałoby to charakter interwencji. 

Brak wyraźnej poprawy pod koniec pięciu sesji PM+ nie oznacza automatycznie, że interwencja była nieskuteczna. W takiej sytuacji kluczowe jest omówienie przebiegu pracy z superwizorem – najczęściej pomiędzy czwartą a piątą sesją lub po zakończeniu programu.

Na podstawie superwizji można rozważyć kilka dalszych kroków. Jeśli poziom stresu uczestnika nie jest wysoki i nie występują myśli samobójcze, możliwe jest zachęcenie go do dalszego samodzielnego stosowania poznanych strategii oraz zaplanowanie wizyty kontrolnej w późniejszym terminie, na przykład po trzech miesiącach. U wielu osób poprawa pojawia się stopniowo już po zakończeniu programu.

Jeżeli jednak uczestnik znajduje się w cięższym stanie, zgłasza myśli lub plany samobójcze albo mimo zaangażowania w program nastąpiła jedynie niewielka poprawa, zalecane jest – po konsultacji z superwizorem – skierowanie go do specjalistycznej pomocy zdrowia psychicznego.

Podręcznik dopuszcza również możliwość zaproponowania dodatkowych sesji PM+ z wykorzystaniem tych samych strategii, jeśli wspólnie z superwizorem uznacie, że uczestnik potrzebował więcej czasu, aby poczuć się bezpiecznie w relacji i zaczął wykazywać poprawę dopiero w późniejszym etapie programu.

Może się zdarzyć, że uczestnik z różnych powodów przerwie udział w programie. Jeśli przerwa jest krótka, można wrócić do programu, przypominając wcześniej omówione strategie i sprawdzając, na czym zakończyliście pracę. Jeśli jednak przerwa jest dłuższa, warto rozważyć ponowne rozpoczęcie programu od początku lub ponowną ocenę potrzeb uczestnika. Kluczowe jest to, aby nie „łatać” programu w sposób przypadkowy. Decyzje o wznowieniu warto omówić w superwizji, zwłaszcza jeśli sytuacja uczestnika uległa zmianie.

Tak, o ile są to problemy, które można ująć w sposób praktyczny i „rozwiązywalny”. PM+ nie służy do analizy relacji ani pracy terapeutycznej nad wzorcami więzi, ale można pracować nad konkretnymi trudnościami relacyjnymi, np. konfliktem, brakiem komunikacji czy potrzebą postawienia granic. W strategii „Zarządzanie problemami” kluczowe jest, aby problem był możliwy do przełożenia na działania. Jeśli problem relacyjny jest zbyt ogólny lub dotyczy zachowań innych osób, nad którymi uczestnik nie ma wpływu, warto pomóc go doprecyzować lub wybrać inny obszar pracy.

To dość częste oczekiwanie, dlatego warto wracać do tego, czym jest PM+. Możesz wyjaśnić, że rozmowa jest ważna, ale w PM+ pełni funkcję wspierającą naukę konkretnych umiejętności. Jeśli uczestnik chce głównie opowiadać, Twoją rolą jest spokojnie przypominać cel sesji i proponować powrót do ćwiczeń. Nie chodzi o przerywanie w sposób sztywny, ale o utrzymanie ram programu. Jeśli potrzeba „bycia wysłuchanym” jest bardzo silna i uniemożliwia pracę ze strategiami, może to być sygnał, że uczestnik potrzebuje innej formy wsparcia – i wtedy warto to omówić.

Takie reakcje są naturalne i często wynikają z frustracji lub zmęczenia. W PM+ nie przekonuje się uczestnika na siłę. Warto najpierw uznać jego doświadczenie, a potem sprawdzić, co dokładnie było trudne: czy ćwiczenie było niezrozumiałe, zbyt trudne, czy może nie zostało wykonane w sposób, który miał sens dla uczestnika. Czasem wystarczy uprościć zadanie lub dostosować je do realnych możliwości. Jeśli uczestnik nadal nie chce korzystać z danej strategii, można to uszanować i skupić się na innych elementach programu.

PM+ może być prowadzony w formie zdalnej, o ile zapewnione są odpowiednie warunki bezpieczeństwa, poufności oraz możliwość reagowania w sytuacjach kryzysowych. Prowadząc sesje online, helper powinien znajdować się w pomieszczeniu, w którym nie ma innych osób. Zaleca się korzystanie ze słuchawek, tak aby treść sesji nie była słyszalna dla innych osób.

Równie istotne jest zadbanie o bezpieczeństwo dokumentacji. Formularze, notatki i dane uczestnika powinny być przechowywane w sposób uniemożliwiający dostęp osobom trzecim, w tym domownikom. W praktyce oznacza to np. przechowywanie dokumentów w zamkniętej szafce lub w zabezpieczonym systemie elektronicznym.

Podczas pracy zdalnej szczególnie ważne jest również jasne ustalenie zasad kontaktu, sprawdzenie, czy uczestnik ma bezpieczną przestrzeń do rozmowy oraz upewnienie się, że w razie potrzeby możliwe jest szybkie nawiązanie kontaktu poza sesją. Helper powinien być uważny na sygnały emocjonalne i w sytuacjach wątpliwych korzystać z superwizji.

Praca w PM+ może uruchamiać silne emocje również u helpera. Ważne jest, aby je zauważać, ale nie wnosić ich do relacji z uczestnikiem. PM+ nie zakłada „dzielenia się sobą” ani pracy na własnych doświadczeniach. Jeśli emocje są intensywne lub powtarzalne, to sygnał do skorzystania z superwizji. Dbanie o własne granice, odpoczynek i wsparcie zespołu jest elementem odpowiedzialnego prowadzenia programu.

Zasadniczo nie jest to zalecane. PM+ opiera się na przykładach zawartych w materiałach oraz na doświadczeniach uczestnika. Wprowadzanie własnych historii może przesuwać uwagę z uczestnika na helpera i zmieniać charakter relacji. Jeśli już korzystasz z przykładu, powinien on być neutralny, krótki i służyć wyłącznie wyjaśnieniu strategii, a nie dzieleniu się osobistymi przeżyciami.

Warto spokojnie porozmawiać o tym, co utrudnia punktualność i pełne uczestnictwo. Nie chodzi o ocenę, ale o sprawdzenie, czy obecna forma spotkań jest realna dla uczestnika. Czasami pomocne jest wspólne ustalenie bardziej dogodnej godziny lub jasne określenie, ile czasu jest potrzebne na sensowną pracę w sesji. Jeśli spotkania są regularnie skracane, może to wpływać na skuteczność programu i warto to otwarcie nazwać.

Najważniejsze jest zachowanie spokoju i niepodejmowanie ról, które wykraczają poza PM+. Możesz wysłuchać i okazać troskę, ale nie prowadzisz interwencji prawnej ani kryzysowej. W takich sytuacjach kluczowe jest rozpoznanie, czy PM+ jest wystarczającą formą pomocy, oraz – jeśli to konieczne – skierowanie uczestnika do odpowiednich instytucji lub specjalistów. Takie sytuacje zawsze warto omawiać w superwizji.

Nie. SH+ został zaprojektowany w taki sposób, aby mógł być prowadzony przez osoby po odpowiednim przeszkoleniu, które nie muszą być psychologami ani psychoterapeutami. Program celowo oddziela rolę facylitatora od roli specjalisty klinicznego. Oznacza to, że osoba prowadząca nie diagnozuje, nie interpretuje objawów i nie prowadzi procesu terapeutycznego. Jej zadaniem jest umożliwienie uczestnikom kontaktu z treścią programu w bezpiecznych, uporządkowanych warunkach. SH+ opiera się na nagraniach i materiałach, a nie na wiedzy psychologicznej facylitatora.

Rola facylitatora polega na organizowaniu i prowadzeniu spotkań zgodnie z programem. Obejmuje to przygotowanie przestrzeni, odtwarzanie nagrań audio, zapraszanie uczestników do wykonywania ćwiczeń oraz dbanie o ramy spotkania. Facylitator czuwa nad przebiegiem sesji, ale nie „prowadzi” uczestników przez treść w sensie interpretacyjnym. Nie analizuje wypowiedzi, nie zadaje pogłębiających pytań i nie kieruje procesem grupowym w stronę terapii. Jego obecność ma zapewniać poczucie bezpieczeństwa, porządku i przewidywalności.

Nie. SH+ został zaprojektowany tak, aby uczestnicy nie musieli ujawniać osobistych historii ani dzielić się trudnymi doświadczeniami. Program opiera się na indywidualnej pracy z nagraniami i ćwiczeniami, nawet jeśli odbywa się w grupie. Jeśli pojawia się moment krótkiej wymiany refleksji, udział w niej jest całkowicie dobrowolny. Brak wypowiedzi nie oznacza braku zaangażowania. To jeden z kluczowych elementów bezpieczeństwa programu, szczególnie dla osób, które nie czują się gotowe do mówienia o sobie.

Nie. Nagrania audio i materiały to centralny element programu SH+. Ich treść, język i kolejność zostały zaprojektowane w określony sposób i nie powinny być modyfikowane. Facylitator nie skraca nagrań, nie dopowiada treści „własnymi słowami” ani nie interpretuje ćwiczeń. Zmiany w treści mogłyby wpłynąć na spójność programu i jego bezpieczeństwo. Elastyczność facylitatora dotyczy organizacji spotkania, a nie treści samego programu.

W takiej sytuacji priorytetem jest ochrona zarówno tej osoby, jak i całej grupy. SH+ nie zakłada pracy z osobistymi historiami ani ich pogłębiania. Facylitator powinien delikatnie wrócić do ram spotkania, przypominając, że program nie wymaga dzielenia się doświadczeniami. Jeśli sytuacja tego wymaga, można zaproponować rozmowę organizacyjną po spotkaniu lub skonsultować się z superwizorem. Ważne jest, aby nie wchodzić w rolę terapeuty i nie podejmować prób „pomocy indywidualnej” w ramach sesji.

Nie. SH+ jest programem niskointensywnym, przeznaczonym dla osób doświadczających stresu, przeciążenia lub trudnych emocji, ale nie dla osób w ostrym kryzysie psychicznym. Jeśli pojawiają się sygnały wskazujące na poważne zagrożenie zdrowia lub życia, SH+ nie jest wystarczającą formą pomocy. W takich sytuacjach konieczne jest uruchomienie procedur bezpieczeństwa i skierowanie osoby do bardziej specjalistycznych form wsparcia.

Zgłoszenie myśli samobójczych zawsze traktuje się poważnie. Rolą facylitatora jest przerwanie standardowego przebiegu spotkania, zapewnienie bezpieczeństwa i natychmiastowy kontakt z superwizorem lub odpowiednimi służbami zgodnie z procedurami. Facylitator nie zostaje z taką sytuacją sam i nie próbuje jej „rozwiązać” w ramach programu.

SH+ nie opiera się na systematycznej ocenie psychologicznej uczestników. Program skupia się na przekazywaniu treści poprzez nagrania i ćwiczenia. Jeśli w danym kontekście organizacyjnym stosowane są dodatkowe narzędzia, nie są one integralną częścią programu SH+ i nie wpływają na jego strukturę.

Nie. Program SH+ zakłada obecność dwóch facylitatorów podczas prowadzenia spotkań grupowych.

Podręcznik SH+ jasno wskazuje, że spotkania powinny być prowadzone przez co najmniej dwie osoby pełniące rolę facylitatorów.

Obecność dwóch facylitatorów ma kilka konkretnych funkcji:

• umożliwia reagowanie na trudne sytuacje w grupie (np. silne reakcje emocjonalne uczestników),

• pozwala jednemu facylitatorowi skupić się na przebiegu sesji, a drugiemu na obserwacji grupy,

• zwiększa bezpieczeństwo w sytuacjach, które wymagają wyjścia poza standardowy przebieg spotkania,

SH+ został zaprojektowany jako program grupowy, prowadzony w jasno określonych ramach, a obecność dwóch facylitatorów jest częścią tych ram. Prowadzenie SH+ przez jedną osobę nie jest zgodne z założeniami programu.

Udział w SH+ jest dobrowolny. Jeśli ktoś opuszcza spotkania, facylitator nie wywiera presji ani nie ocenia. Można przypomnieć o kolejnych terminach lub sprawdzić, czy uczestnik ma dostęp do materiałów, ale decyzja o kontynuowaniu udziału zawsze należy do niego. Program zakłada, że nawet częściowy udział może być dla niektórych osób pomocny.

Program zachęca do korzystania z nagrań i ćwiczeń także poza spotkaniami, ale nie wprowadza obowiązku ani kontroli. Uczestnicy mogą wracać do materiałów w swoim tempie i w momentach, które uznają za pomocne. Facylitator nie sprawdza, jak często ćwiczą ani nie rozlicza ich z praktyki.

To ważny sygnał. SH+ zakłada, że facylitator nie zostaje sam z trudnymi sytuacjami. W takich momentach należy skorzystać z superwizji, omówić swoje wątpliwości i uzyskać wsparcie. Korzystanie z superwizji jest warunkiem koniecznym i niezbędnym elementem bezpiecznego prowadzenia programu.