9 czerwca w Biurze Rzecznika Praw Dziecka odbyła się debata pt. „Dziecko w żałobie. Jak wspierać dzieci i nastolatki po stracie?”, zorganizowana przez Rzeczniczkę Praw Dziecka Monikę Hornę-Cieślak. Wydarzenie zostało zainicjowane przez Fundację Panda Team im. Michałka Tarachowicza, która również zapewniła jego wkład merytoryczny.
Temat żałoby wciąż bywa pomijany – szczególnie wtedy, gdy dotyczy dzieci i młodzieży. Dlatego ta debata miała wyjątkowe znaczenie: otworzyła przestrzeń do rozmowy o potrzebach najmłodszych w obliczu straty bliskiej osoby.
Gdy świat dziecka się wali – potrzeba obecności
Uczestnicy debaty – eksperci, decydenci, młodzież i przedstawiciele organizacji pozarządowych – szukali odpowiedzi na pytanie: jak rozmawiać z dziećmi o śmierci, jak nie zostawiać ich samych z emocjami, których nie rozumieją, i jak zapewnić im realne wsparcie.
Monika Horna-Cieślak zaznaczyła, że żałoba to szczególny czas w życiu dziecka, który wymaga od dorosłych szczerości, otwartości i empatycznej obecności.
Filip Tarachowicz: „Nie możemy dłużej milczeć”
Filip Tarachowicz z Fundacji Panda Team przytoczył wstrząsające dane: w Polsce co 26 minut dziecko traci rodzica, a co 4 godziny – brata lub siostrę. Mimo to temat dziecięcej żałoby wciąż jest tabu. – Potrzebujemy otwartej rozmowy, bez unikania trudnych słów, ale też bez zbędnych uproszczeń – mówił Tarachowicz. – Dzieci mają prawo wiedzieć, co się dzieje. Mają prawo czuć i pytać.
Systemowe rozwiązania są koniecznością
W trakcie debaty podkreślano również potrzebę stworzenia systemowego wsparcia. Paulina Piecha-Więckiewicz z Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz posłanka Marta Golbik wskazywały na znaczenie odpowiednio przygotowanych dorosłych – szczególnie nauczycieli – którzy potrafią rozpoznać żałobę u dziecka i zareagować właściwie.
Aktorka Anna Dereszowska, dzieląc się osobistym doświadczeniem straty z dzieciństwa, podkreśliła wagę edukacji społecznej, odświeżania kompetencji pedagogów oraz dostępności pomocy psychologicznej dla dzieci i ich rodzin.
Młodzież mówi: chcemy wsparcia, nie litości
Wzruszające i szczere były także głosy młodych osób obecnych na sali. Mówili o niezrozumieniu, poczuciu osamotnienia i wykluczenia, jakie towarzyszyło im po stracie. Zwracali uwagę, że ich emocje były często bagatelizowane lub oceniane jako „przesadne”. Wyrazili też nadzieję, że zmieni to procedowany projekt ustawy zapewniający dzieciom i młodzieży dostęp do bezpłatnego wsparcia psychologicznego.
Debata w Biurze Rzecznika Praw Dziecka była kolejnym krokiem w upowszechnianiu wiedzy o dziecięcej żałobie. Wierzymy, że każde dziecko, które doświadcza straty, zasługuje na mądre, empatyczne i dostępne wsparcie.
